ابر سروی در استان گیلان است که به روایتی1000سال و به روایتی 3000سال است نفس می کشد. خیلی ها به دیدنش رفته اند. از ناصرالدین شاه قاجار گرفته (1250ش) تا نیکتین، کنسول روس (1300ش) . شاه قاجار در سفرنامه ی فرنگش آورده که در زیر این درخت غول پیکر عصرانه خورده و موزیسین هایی -که لای شاخ و برگ های درخت مخفی شده بودند- برایش موسیقی نواخته اند.
سرو زردشت یا ابردرخت هرزویل
با اینکه سرو روستای هرزویل در منجیل 16سال زودتر از سرو ابرکوه یزد در فهرست آثار طبیعی کشور ثبت شده ؛ ولی برای بسیاری از گیلانیها هم ناشناخته است.
این سرو در مسیر خیل مسافرانی است که به دیدن طبیعت گیلان می آیند ولی بیشتر مسافران منجیل از توربین های توربین های بادی و سد سفید رود عبور کرده و کمتر به دیدن ابرسرو هرزویل می روند.
با اینکه درخت را در حصارهای فلزی محبوس کرده اند؛ ولی تنومندی و قطوری اش را می توان از پشت حصار ها دریافت.
یکی از مسافران بازدید کننده، اطلاعات اندکی در مورد این درخت در فضای مجازی خوانده و حالا به قصد دیدن این درخت، مسیر پادگان منجیل را به سمت روستای کوهستانی هرزویل کج کرده است.
علی خرسندی درباره عظمت این درخت می گوید: دیدن این درخت مرا به یاد سرو معروف زردشت انداخت که در کاشمر کاشته بود و بعدها به دستور خلیفه بغداد قطع شد. نوشته اند، تا سالها حمام های بغداد را با هیزم آن گرم می کردند.
وی می افزاید: وقتی این مطالب را در تاریخ بیهق ابن فندوق خواندم برایم بنظر افسانه بود؛ ولی دیدن این درخت نشان می دهد چنین درختانی وجود داشته اند.
تندبادهای منجیل به سرو هرزویل آسیب نرسانده
سمانه خمسه از زنجان برای دیدن سرو هرزویل آمده است. استواری این درخت او را شگفت زده کرده و می گوید: در مسیر راه منجیل به هرزویل چناهاری تنومندی دیدم که در اثر بادهای منجیل کج شده اند برایم عجیب است که این درخت در طی این سالها، اصلا خم نشده است.
پارچه هایی که به نیت حاجت خواهی به شاخه های این درخت بسته شده، در بادهای عصرگاهی منجیل به این سو و آن سو تاب می خورد و بیننده را به یاد افسانه درخت گیسو می اندازد.
درخت نذر کرده و مقدس
یکی از اهالی هرزویل که در نزدیکی این درخت مغازه دارد؛ در این باره می گوید: از قدیم سرو هرزویل برای مردم منطقه قداست داشت، مردم به نیت حاجت خواهی به شاخه های درخت پارچه های سبز می بستند و یا داخل شکاف های تنه و شاخه های درخت سکه فرو می کردند.
وی می افزاید: از وقتی محیط زیست دو تا دور درخت را حصار کشیده، مردم کمتر به شاخه ها دسترسی دارند و به فنس های فلزی نخ می بندند.
در سالهای اخیر اطراف این ابر درخت، واحدهای مسکونی زیادی ساخته شده است . این روند بخصوص بعد از زلزله سال 69منجیل شدت بیشتری گرفت. به گفته یکی از اهالی هرزویل، در زلزله بافت قدیم هرزویل به شدت تخریب شد و اهالی برای سکونت به بخش های بالاتر و نزدیک چشمه و درخت مهاجرت کردند.
حالا هرزویل جدید در جایی ساخته شد که قبلا باغهای زیتون و گردو بود. ساخت و ساز جدید در حریم درختی که ثبت ملی شده است، ممکن است به این اثر طبیعی آسیب بزند. نفوذ سیمان و پس آب منازل مسکونی به ریشه های درخت ، مهمترین نگرانی دوستداران این درخت است.
ایجاد محدودیت های حفاظتی برای ابرسرو
بهروز آژند، مدیر محیط زیست شهرستان رودبار درباره این اثر طبیعی ملی می گوید: سرو کهنسال هرزویل، یکی از یادگاران طبیعی استان گیلان است که در 30شهریور سال 1366 از سوی شورای عالی محیط زیست به عنوان اثر ملی به ثبت رسیده است.
با اینکه تابلوی نصب شده در نزدیک درخت به بازدیدکنندگان یادآور می شود که سن درخت 3000ساله است، اما مدیر محیط زیست رودبار سن درخت را 1000 سال عنوان می کند و در این باره توضیح می دهد: کارشناسان محیط زیست در سال 1366 به وسیله دستگاه مخصوصی سن درخت هرزویل را 1000سال تخمین زده اند. همچنین ارتفاع این درخت 30متر و قطر تنه آن 40/4 متر می باشد.
آژند در پاسخ به این سئوال که برای حفاظت از این درخت با توجه به ساخت و سازهای حریم محیط زیست چه تدابیری دارد، خاطر نشان می سازد: اطراف درخت فنس کشی شده و برای اطراف درخت با محیط 06/0 هکتار محدوده حفاظتی درنظر گرفته شده است و یکی از محیط بانان منطقه مرتب وضعیت درخت را رصد کرده و اجازه آسیب رساندن به درخت را نمی دهد.
ظرف سه سال اخیر، در اطراف این درخت بخصوص در محدوده خیابانی که بنام سرو نامگذاری شده، ساخت و سازهای زیادی صورت گرفته است. با اینکه سرو هرزویل در مرتفع ترین نقطه هرزویل است؛ اما ارتفاع بناهای جدید مانع از دید کامل درخت می شود. آژند پرسش ما را در ایجاد محدودیت های ساخت و ساز در اطراف درخت، را بی پاسخ می گذارد و تنها یادآور شد؛ زمین های اطراف جزو املاک شخصی است و عملا شورا و شهردار می باید چنین محدودیت هایی را اعمال نمایند.
تنها معرفیِ این درخت در مسیر مسافران، تابلوی رنگ و رو رفته ای است که در سمت راست جاده ورودی منجیل نصب شده. ابعاد آن به اندازه ای نیست که معرف سرو غول پیکر باشد. مدیر محیط زیست شهرستان رودبار، می گوید؛ اداره راه شهرستان محدودیت های ابعاد برای نصب تابلو درنظر گرفته است. او معتقد است سرو هرزویل آنقدر معروف هست که بی تابلو هم مردم به دیدنش بروند!
4کیلو سکه داخل شکاف های درخت
کیانوش تقویمی پور، محیط بان حافظ سرو هرزویل در باره حفاظت از این درخت می گوید: تاچند سال پیش مهمترین نگرانی ما نوشتن یادگاری، فروکردن اشیاء تیز به تنه درخت و روشن کردن آتش زیر سرو بود ، خوشبختانه با پیگیری های مکرر محیط زیست اطراف درخت فنس کشی شد.
وی با اشاره به اعتقادات مردم به این درخت می گوید: اهالی برای درخت نذر می کردند و سکه های فلزی داخل شکاف فرو می کردند. مدتی پیش و پس از چند ماه تلاش به کمک یکی از همیاران محیط زیست، حدود 4کیلو سکه از تنه درخت خارج کردیم و هنوز هم این سکه ها موجود است.
وی به کم کاری شهرداری و شورای هرزویل در مورد معرفی و حفاظت از این درخت می گوید: قبلا شهرداری تمام اطراف تنه درخت را بتن سیمانی کرده بود و محیط زیست تلاش زیادی کرد تا تمامی بتن های سیمانی را از حریم درخت بردارد.
این محیط بان به سرکشی مداوم به این درخت اشاره می کند و می افزاید: شخصا آبیاری و مبارزه با آفات این درخت را برعهده دارم و اجازه نمی دهم شاخه های درخت دچار شکستگی و آسیب توسط دیگران شود.
وی همچنین در مورد سرریز پس آب خانگی در رودخانه نزدیک درخت می گوید: قبلا پس آب خانگی داخل رودخانه نزدیک درخت می ریخت ولی در حال حاضر مشکل فاضلاب نداریم زیرا پس آب منازل لوله کشی شده و داخل رودخانه نمی ریزد.
تقویمی توضیح می دهد: قانونا محیط زیست نمی تواند محدودیت های بیشتر برای این درخت ایجاد نماید. بارها از شهردار و شورای هرزویل خواسته ام تا با نصب تابلوهایی در مسیر دسترسی، هم این درخت را بیشتر معرفی نمایند و هم با دریافت ورودی برای منطقه درآمدزایی نمایند ولی تاکنون اقدامی نشده است.
تهیه و تنظیم: مهری شیرمحمدی 20/4/95